Hoe we onze kleurcorrectie bij FilmFix het beste kunnen aanbieden, stelde ons voor een dilemma. Aan de ene kant heeft elke 8mm-film baat bij wat kleurcorrectie, zodat de overzetting er op uw tv natuurlijk uitziet. Aan de andere kant kan de prijs van onze volledige, diepgaande kleurcorrectie (wij noemen die ‘The Swiss Finish’) voor een deel van onze klanten te hoog zijn. Kleurcorrectie is – altijd en zonder uitzondering – arbeidsintensief. Voor onze klanten moesten we een manier vinden om haar op de slimst mogelijke manier betaalbaarder te maken. Daar kwam de 80/20-regel ons te hulp.
Voordat we bij de 80/20-regel komen en bij hoe we die hebben toegepast om de kosten van kleurcorrectie voor u te verlagen, moeten we uitleggen wat de kleurcorrectie van 8mm-film vraagt en waarom die normaal zo veel kost.
Wat kleurcorrectie corrigeert
Als voorbeeld – zonder u het filmbeeld zelf te tonen – ziet u hier een schermafbeelding van hoe een sterk verkleurde film eruitziet in een videoscoop. (De videoscoop – waveform en vectorscoop – is het instrument waarmee we het beeld controleren waaraan we werken.) Dit fragment had een sterke magenta kleurzweem.
U hoeft dit instrument niet te kunnen lezen zoals wij dat doen. Let er alleen op dat de rode curve linksboven veel hoger is dan de blauwe rechtsboven. De volgende afbeelding toont hetzelfde fragment na de kleurcorrectie:
In alle drie de kleurcurven liggen de hoogste en de laagste punten nu ongeveer gelijk, met voldoende marge tot zowel de 0-streep als de 100-streep. Die marges doen ertoe, omdat een tv en een computer hetzelfde MP4-bestand niet op dezelfde manier behandelen. Een computer weet raad met helderheid boven de 100-streep, het zogenoemde ‘superwit’, en onder de 0-streep: hij toont die gewoon. Een televisie doet dat niet. Alles wat buiten de twee strepen valt, wordt ‘afgekapt’: de helderste delen lopen uit tot effen wit, de donkerste zakken weg in effen zwart, en het detail daarin is verdwenen. Door het beeld binnen de strepen te houden, blijft het detail in zowel de schaduwen als de hooglichten bewaard, op welk scherm u ook kijkt.
De drie aanpassingen achter dat resultaat
Welke software er ook wordt gebruikt: van de eerste afbeelding naar de tweede zijn steeds dezelfde drie aanpassingen nodig:
- De middentonen in balans brengen.
In de grijsbalans valt een kleurzweem het meest op. Hier werd de magentaverschuiving van de film geneutraliseerd door groen aan de grijstinten toe te voegen, en werd het roodaandeel naar een natuurlijker rood verschoven. - Contrast en verzadiging instellen voor het scherm.
Het contrast werd verlaagd tot een bereik dat bij een tv past, en er werd weer wat kleurverzadiging toegevoegd. - Het zwart en het wit in balans brengen.
Schaduwen en hooglichten verbleken anders dan de middentonen en krijgen daarom hun eigen correctie. Zo worden de kleuren in de zwarte, grijze en witte gebieden afzonderlijk verfijnd.
Kleurcorrectie vraagt veel fijne aanpassingen, en een geoefend en ervaren oog, om elke scène goed te krijgen.
Aan de werkbank
In ons lab in Californië gebeuren alle drie de aanpassingen in één venster, het gereedschap ‘Primary Color Correction’ van het montageprogramma Edius. ‘Lift’, ‘Gamma’ en ‘Gain’ zijn de schaduwen, de middentonen en de hooglichten, elk met eigen regelaars voor helderheid (Y), rood, groen en blauw en een kleurenwiel. Daaronder staan de verzadiging en de contrastcurve.
Hier hetzelfde venster aan het werk, ingesteld om een film te corrigeren die zijn geel heeft verloren. Kleurenfilm is in lagen opgebouwd: een heldere drager met daarop, de ene boven de andere, de kleurstoflagen waaruit de kleuren ontstaan. De gele laag is de laatste, de buitenste. Het is de laag die aan de lucht en de elementen is blootgesteld, en in de loop van tientallen jaren kan ze een groot deel van haar pigment verliezen. Zonder het geel drijft het beeld af naar blauw en magenta. De correctie geeft het ontbrekende geel terug, afzonderlijk voor de schaduwen, de middentonen en de hooglichten, want die drie zijn niet even sterk verbleekt:
Ons Zwitserse lab werkt met DaVinci Resolve en Adobe Premiere. Het gereedschap verschilt; de stappen, en het oordeel dat ze vragen, zijn dezelfde.
Waarom laten we het niet aan de software over?
Montageprogramma’s bieden tegenwoordig automatische kleurcorrectie, en ons wordt vaak gevraagd waarom we die niet gewoon gebruiken.
Een automatisch gereedschap analyseert één enkel beeld en past één algemene instelling toe voor helderheid, witbalans en verzadiging. Voor een moderne video is dat vaak genoeg. Voor oude film niet: verbleekte film is niet gelijkmatig verschoven. Een magenta kleurzweem zit in de schaduwen anders dan in de hooglichten, en een automatisch gereedschap heeft geen afzonderlijke regelaars voor schaduwen, middentonen en hooglichten, en geen contrastcurve, om die te volgen. Een instelling die bij het geanalyseerde beeld past, is bovendien verkeerd voor de volgende scène, die bij ander licht is gefilmd. Juist de verfijningen die het verschil maken, kan zo’n gereedschap niet leveren; het werk blijft dus handwerk.
Waarvoor kleurcorrectie dient
Wanneer we een overzetting voorbereiden voor kleurcorrectie, zoeken we eerst de plaatsen in de film op waar kleuraanpassingen nodig zijn. Kleurcorrectie dient om:
- Kleurverschuivingen door veroudering van de film te verhelpen
(In het voorbeeld hierboven deed het verlies van geel en groen de film magenta lijken.) - Kleurverschuivingen door het verkeerde filmtype te verhelpen
(Bijvoorbeeld kunstlichtfilm die buiten is gebruikt, of omgekeerd.) - Artistieke effecten toe te passen
(Op kleurenfilm passen we doorgaans geen artistieke effecten toe; bij zwart-witfilm voegen we bijvoorbeeld soms een warmere toon toe.) - De overzetting te optimaliseren voor tv
(Zoals hierboven uitgelegd, kapt een televisie af wat een computer nog toont. In het algemeen hebben televisies een smaller contrastbereik dan computers, net zoals computers een smaller contrastbereik hebben dan film. Het contrast van de film binnen het bereik brengen dat een tv kan weergeven, moet in deze laatste fase van een filmoverzetting worden voorzien en opgelost.) - Belichtingsproblemen te compenseren
(De film kan bij de opname over- of onderbelicht zijn.) - Een combinatie van het bovenstaande
(Welke mix van deze aanpassingen uw overzetting ook de beste kleuren geeft.)
De punten 1 en 2 aanpakken heeft een groot effect zonder overmatige inspanning en tijd. Punt 1 vraagt in het bijzonder maar één instelling per kleine spoel van 7,5 cm (15 m / 50 ft).
Punt 4 is eveneens onmisbaar, omdat u onze filmoverzettingen hoogstwaarschijnlijk op uw tv bekijkt. Alleen al daarom zou elke overzetting ten minste een lichte kleurcorrectie moeten krijgen.
De punten 1 en 2 hangen nauw samen, omdat beide ongewenste kleurverschuivingen in de film aanpakken. De punten 4 en 5 hangen op dezelfde manier samen, omdat beide de belichting betreffen. Die verbanden spelen mee wanneer we de 80/20-regel toepassen.
Waar de tijd naartoe gaat
Wat de lijst hierboven niet laat zien, is hoe vaak langs een spoel een of meer van deze aanpassingen opnieuw moeten worden gemaakt. Daar kan de tijd – en dus uw kostprijs – de hoogte in schieten, afhankelijk van de staat van uw film. We zouden voorinstellingen kunnen kopiëren en plakken om tijd te besparen, maar dat zou uw overzetting een slechte kleurcorrectie geven. Het volgende fragment uit een montagetijdlijn toont hoe vaak er tijdens een filmoverzetting doorgaans een nieuwe aanpassing nodig is:
Het bovenste deel heeft zes oranje driehoekige markeringen; elk markeert het begin van een nieuwe spoel van 7,5 cm. Ongeveer om de 3:40 minuten komt er een oranje markering.
De goudkleurige strook is het filmbeeld. (De groene strook is het geluidsspoor.) Elke verticale zwarte lijn langs de goudkleurige strook geeft aan waar een nieuwe kleurinstelling is gezet.
Zoals dit voorbeeld toont, is kleurcorrectie bij FilmFix allesbehalve een geautomatiseerd proces. Het is zeer arbeidsintensief, met veel beslissingen op basis van ervaring, scène voor scène. Anders gezegd: we stemmen de kleurcorrectie van elke afzonderlijke overzetting af op de staat van precies die film.
In feite toont het voorbeeld hierboven betrekkelijk weinig overgangen per minuut, vergeleken met sterk verouderde film. Oude film vraagt vaak veel dichter op elkaar volgende instellingen voor een overzetting van de hoogste kwaliteit. Dat komt het meest voor bij het oudere formaat Normaal 8, omdat die camera’s geen belichtingshulp hadden en omdat men zuinig filmde en lange opnamen vermeed. Film was duur!
De 80/20-regel
Met die basis komen we bij het onderwerp van dit artikel: wat is de 80/20-regel, en hoe helpt die?
Samuel Blume – een goede jeugdvriend van de oprichter van FilmFix, en programmeur in hart en nieren – liet ons ermee kennismaken. De 80/20-regel (ook bekend als het Pareto-principe) is op veel dingen toe te passen.
De regel luidt: ‘Met 20% van de inspanning is 80% gedaan, en voor de resterende 20% van het werk is nog eens 80% van de inspanning nodig.’ Wie een rommelige kamer grondig opruimt, herkent dat. Net als de wet van Murphy kent het Pareto-principe veel afgeleiden en varianten, maar het algemene idee geldt ook voor de kleurcorrectie van filmoverzettingen.
Bij het toepassen van de 80/20-regel op kleurcorrectie richten we ons op de punten 1 (veroudering van de film corrigeren), 2 (het verkeerde filmtype compenseren), 3 (artistieke filters voor zwart-witfilm) en 4 (optimaliseren voor tv) van de lijst hierboven. Door ons tot die vier doelen te beperken, daalt het aantal benodigde aanpassingen aanzienlijk.
(Punt 5 – belichtingscorrectie – is de laatste 20% van de kleurcorrectie, die de extra 80% van de tijd opeist! De reden is wat technisch, maar het goede nieuws is: de aanpassing van punt 4 lost onderweg vaak al veel belichtingsproblemen op, zonder het werk scène voor scène dat een belichtingscorrectie op maat vraagt.)
Dat verkort de tijd per project, terwijl we toch 80% van de weg naar de best mogelijke kleurcorrectie afleggen. Het levert niet het perfecte resultaat van het veel duurdere proces op, maar wel een zeer goed – en veel betaalbaarder – resultaat. Door de laatste, meest tijdrovende 20% van het proces weg te laten, besparen we u 80% van de kosten: de 80/20-kleurcorrectie kost 20% van wat The Swiss Finish kost.
Let op: de 80/20-kleurcorrectie werkt goed wanneer elke 15 m (50 ft) film uit één en hetzelfde filmmateriaal bestaat. Dat is het geval bij kleine spoelen van 7,5 cm, en bij grote spoelen die uit aan elkaar gelaste spoelen van 15 m bestaan. Bij de 80/20-kleurcorrectie beperken we ons tot één of twee correcties per 15 m. Bevatten uw grote spoelen gemonteerde film, met korte fragmenten van verschillend filmmateriaal, dan bent u beter af met The Swiss Finish.
Houd er rekening mee dat we de 80/20-regel niet hoeven toe te passen op uw filmoverzetting: u kunt ook de volledige behandeling krijgen! We streven altijd naar perfectie. Laat het ons weten als u The Swiss Finish voor uw filmoverzettingen wenst.
Een 10-bits bestand houdt uw mogelijkheden open
Kiest u voor de 80/20-kleurcorrectie, overweeg dan om meer dan alleen een MP4-bestand te bestellen. Een MP4-bestand is een 8-bits bestand. We raden aan dat we u daarnaast een 10-bits bestand (ProRes 422 HQ) leveren. Zo geeft elke latere kleurcorrectie een beter resultaat. De volgende afbeelding vergelijkt een 8-bits met een 10-bits bestand. Het 10-bits bestand heeft veel meer beschikbare kleuren, wat een duidelijk vloeiender verloop geeft:
Samenvatting
Bij FilmFix bieden we u twee mogelijkheden voor de kleurcorrectie van uw filmoverzettingen, afgestemd op uw budget en uw kwaliteitseisen. Kleurcorrectie van de beste kwaliteit vraagt veel extra tijd en kost daarom aanzienlijk meer dan onze voordeligere optie. Door de verstandige toepassing van een principe dat bekendstaat als de 80/20-regel (dat overigens in veel aspecten van het leven geldt!) hebben we een methode van kleurcorrectie ontwikkeld die 80% van het topresultaat levert voor 20% van de kosten ervan.
En wilt u uw filmoverzetting met kleurcorrectie van topkwaliteit, The Swiss Finish, dan leveren we die graag. Sterker nog, we doen het met veel plezier, want wij zijn perfectionisten!